[ 70 ] مقاله در بيان اسباب حركات غير طبيعى و سبب در حركات غير طبيعى يا يبوست مضعف است يا مشنج و حصول تشنج در اعضا بسبب ماده است كه موجب ازدياد در عرض مىشود و موجب نقصان در طول و يا سبب در حركت غير طبيعى سدّه است در طريق قوت و يا سبب فضول موذيه است ببرد همچنانچه در نافض كه او محركه غير طبعيست و سبب درو فضول و خلط ردى از بلغم و يا سوداست و يا موذى بلذع كه گزند نيست همچنانچه در قشعريره از ماده عنفه كه از صفراست و يا بواسطهء عذر حرارت غريزيست و قلت او سبب استظهار عضله مىشود ببرد و ازين ريحى حاصل مىشود كه تخلص مىخواهد ازو همچنانچه در اختلاج كه عبارت از بريدن اعضا است واقف صناعت طبابت مخفى نگردد كه موذى اگر بخاريت قليله است موجب تمطيست كه از آن بخاميازه تعبير مىكند و يا اقوى از انست و اين موجب اعيا است كه ازو بمانده شدن و كوفت يافتن تعبير مىكند و يا ازين نيز اقواست و اين موجب قشعرير است و ازين بفراسا تعبير مىكند و يا نيز اقواست موجب نافض است كه معبّر بلرزيدنست و ماده ريحى هرگاه كه محتبس شود تحت الجلد حركت حاصل ازين احتباس را اختلاج مىنامند و اسباب زيادتى در عضو و غدد يعنى زيادتى از لحم و غيلول كه آن ارخست و يا عضو عددى گوش و انگشتان و سبب ازين زيادتى كثرت ماده است و شدت قوت قابله است در اصل خلقت و اسباب نقصان يا واقع در اصل خلقت بسبب نقصان ماده و يا خطاى قوت قابله و يا ضعف واقع بعد از خلقتست بسبب امور خارجه مثل قطع و يا بسبب امور داخله است و مثل تاكّل .